Tieng Anh o Nhip Cau

Minimale paren, foneemcontrasten en -grenzen, determiners en agreement. Dat soort woorden zitten de hele tijd in m'n hoofd, maar ik kan ze niet gebruiken (tegen niemand, ik mis jullie, taalwetenschappers). Toch helpt mijn taalkundige kennis zeer bij het begrijpen van de fouten die Vietnamezen maken als ze Engels spreken, zeker nu mijn Vietnamees zich een eindje ontwikkeld heeft.


De fouten die ze maken zijn overigens hilarisch, een greep:

fack zrut = jack fruit (overigens een van de lekkerste fruitsoorten die ik ooit geproefd heb)

is belong to = belongs to

Do you like swimming? Yes I am.

How are you? 25!

So were not having a lesson tomorrow? Yes, we don't.


Een sms:

AM SORRY! YOUR FRIEND TIME COME TO ME GO TO SCHOOL HAVEN'T BEEN RETURNED. PORT MY EXCUSE TO YOUR FRIEND PRITHEE! SEE YOU!


Maar nu over Nhip Cau: een groep gehandicapten wiens handen gespaard zijn gebleven. Ze maken souvenirs van allerlei soort van kokosnootboom- en kokosnoothout (hieu, khong? begrijp je?): de oorbellen die ik nu heb, armbanden, ringen, sleutelhangers, eetstokjes, rijstlepels, maar ook kitsche beeldjes van palmbomen, varkentjes, draken en vechtende hanen.

Al twee jaar lang krijgen ze Engels, drie ochtenden in de week. In eerste instantie om de souvenirs aan touristen te kunen verkopen, maar nu gewoon voor de leuk, want een aantal spreken al veel meer Engels dan dat ze daar voor nodig hebben. Anderen begrijpen nog steeds geen woord van wat je zegt. We volgen een boek en werken daarnaast aan uitspraak, zingen liedjes en spelen spelletjes. Vooral bij de uitspraak komen al mijn lessen fonologie en transcriptie erg van pas, ze waren erg bij met de lijst minimale paren van voor Vietnamezen onbegrijpelijk foneemcontrasten waarmee we geoefend hebben. (Dingen als 'it'-'is', 'nice'-'night', 'put'-'foot', 'see'- 'she', 'toes'-'those', 'shoes'-' choose'. Je zult begrijpen dat het Engels van de gemiddelde Vietnamees in eerste instantie onverstaanbaar is.)



De gehandicapten zelf zijn heerlijk om mee te werken, vrolijk en leergierig. Een van hen is een goeie zanger die allerlei prijzen gewonnen heeft met z'n eigen liedje. Het is Zuid-Vietnamese muziekstijl uit de Mekongdelta, die vrij onbegrijpelijk is. Er wordt een andere toonladder gebruikt en de melodie wordt bovendien mede bepaald door de vereiste tonen in de woorden... voor even is het leuk, maar een hele avond ernaar luisteren is te veel van het goede (het is ons wel vaker overkomen, en nog steeds is het eigenlijk niet aan te horen. Zeker als er gezongen wordt door een vrouw).



Ze zijn tussen de 25 en de 60, en allemaal noemen ze je 'teacher', ook de gedistingeerde man van 57 die het voor elkaar krijgt z'n missende been niet op te laten merken (heb me een week afgevraagd waarom die man bij ons in de les zat). Het is waarschijnlijk niet eens uit beleefdheid, het is in het Vietnamees heel gewoon om iemand bij z'n functie aan te spreken, en er bestaat niet eens zoiets als 1e of 2e persoon, je praat altijd over jezelf en anderen in de 3e persoon. Ik ben dan ook veel interessante gebruiken van 'you' en 'me' tegen gekomen.


Nu ga ik deze post afronden, zodat ik snel weer aan een paar nieuwe kan beginnen.

Op komst zijn de volgenden:

-Koninginnedag in Vietnam (30 april is Independance Day, help, ik ben in een communistisch land!)

- Scooteren op 't bounty-eiland Phu Quoc (witte palmstranden en een masseur voor 3 euro per uur)

(en uiteraard:)

- Het weeshuis in de Buu-Tripagoda

- Het Charity Hospital of Traditional Medicine

- Charity Class in de the village

The City Orphanage (poging 2)

Bij deze het vervolg op het vorige premature bericht.

The City Orphange (staatsweeshuis van Can Tho), kortweg: 'de City';
Autistische kinderen, kinderen met syndroom van Down, blinde kinderen, dove kinderen, blinde en dove kinderen, dubbelle hazelippen en onbehandele waterhoofden, kinderen die niet kunnen lopen, eten of praten.
Als ik het zo opschrijf wordt er verdrietig van, maar als ik daar ben, en even vergeet wat voor leven andere kinderen hebben, kan ik erg van ze genieten.
Neem nou Lachebekje, een meisje van een jaar of zeven (formaat van een vijfjarige, zoals allemaal in groep 2, welke leeftijd dan ook, omdat ze weinig bewegen, vermoeden we). Ze ligt altijd op de tegelvloer,want ze kan niet staan, zitten of kruipen, vanwege wat spasmes en een enorm gebrek aan stimulatie.
Als je haar aankijkt verschijnt er een grote glimlach op haar gezicht, en kom je iets dichterbij dan begint ze enthausiast te spartelen, raak je haar dan aan, of til je jaar op, dan wordt de glimlach een schaterlach. Samen met Tijgertje (een van haar buren op de grond) kan ze enorm genieten van het gezicht van een stuiterde bal of get gevoel van haar voetjes op de grond, als je ze overeind houdt om een stukje spastisch te springen, soms zelfs stapjes te zetten.
Ze kunnen niet praten en ik vraag me altijd of dat komt door een geestelijke handicap of een gebrek aan taalaanbod, waarschijnlijk de combinatie.

Groep 1 is een tikje aggressieve groep, het zijn de oudere kinderen en een paar volwassenen, en ze zijn allemaal mobiel. De meesten kunnen lopen, de rest in elk geval kruipen. Ze eten zelf, maar praten kunnen er maar een paar. Het is er een chaos. Er zijn een paar types die het leuk vinden je vanachter te benaderen om je een duw te geven, maar 't is vaak niet kwaad bedoeld; het is een manier om een beetje van de schaarse aandacht te krijgen.. Een van de wat slimmere jongetjes -hij lijkt de Vietnamese verzorgers te kunnen begrijpen- is veel liever, maar net zo'n aandachttrekker als iedereen. Als hij de aandacht heeft van 1 vrijwilliger richt hij zich onmiddelijk op een ander, en krijgt vaak nog reactie ook, met z'n schattige hoofdje. We noemen 'm 'Jo', omdat dat 't enige is wat hij zegt, en heel vaak. Hij kan niet lopen, maar wel overgooien, en daar vraagt hij dan ook voordurend om (met een bal in zijn hand, roept hij 'Jo! Jo!' tot je je handen klaarhoudt om de bal te vangen. Dan houdt hij de bal voor z'n mond in geconcentreerde voorbereiding op de worp -'tuttututtuttut'-, maar bedenkt zich vaak en doet nog een poging iemand anders's aandacht te krijgen ('Jo! Jo!). Pas als dat niet werkt, gooit hij, welgemikt. )
Ik probeer altijd een paar anderen in ons spelletje te betrekken, en gister is me dat met 1 jongen eindelijk gelukt. Hij heeft een bal gevangen en weer naar mij teruggegooid! Uit zulke kleine dingen kan ik een enorme voldoening halen.
Bij en andere jongen lijkt het hopeloos, alles wat bij hem in de buurt komt, slaat hij grinnikend zo ver mogelijk van iedereen vandaan.


In deze groep zit ook een jongetje met epilepsie (gewoon 'Epilepsie' genoemd), en om een of andere reden zit hij onder de medicijnen die hem volledig versuffen. Hij zit of ligt altijd op de grond, hoewel hij kan lopen, en kijkt voortdurend met zijn wankelende hoofdje en een melancholicshe blik naar alles dat een beetje lawaai maakt. Hij heeft altijd honger en dorst, maar eet heel langzaam. Ik voer 'm vaak stukjes koek, maar ben algauw een kwartier met een koekje bezig. Jo wil me daarbij wel eens helpen, maar pakt t vaak net te grof aan, zeker nu hij z'n tand door z'n lip heeft gehad door een val bij een van z'n aanvallen.



Groep 3 en 4 zijn de kleine kinderen en de baby's. Alleen tussen de baby's zitten gezonde mensen, want die worden vaak binnen een paar jaar geadopteerd, of gaan naar school, waardoor we ze niet zien. Tussen de kleine kinderen zit een schat van een jongetje zonder geestelijke problemen, maar met een afschuwelijk vervormd gezicht, in mijn fotoalbum te vinden als 'Championnetje'. Ik kan hem allang niet meer zien als afschuwelijk vervormd, maar aan de reacties op blogs van anderen te zien, is zijn gezicht schokkend.
Hij is een jaar of 2 en vindt het heel erg grappig als ik hem nadoe. Ik heb hem nog nooit met een slecht humeur gezien, maar hij houdt er niet van als je foto's maakt, want hij weet heel goed hoe hij eruit ziet. Hij draait 't liefst z'n goede oog naar de camera. Z'n andere oog kan hij niet sluiten en het is permanent ontstoken, maar z'n goede oog glimlacht voor tien. Z'n neus is aan een kant plat, waardoor het neusgat heel groot is en je zo naar binnen kijkt. Een van z'n wenkbrouwen is onderbroken; het missende stukje zit een paar centimeter hoger. Zijn beste vriendinnetje is een meisje met syndroom van Down, dat de laatste tijd heel baldadig is, omdat haar beste vriendje vorige week geadopteerd is (mooi verhaal, lees de andere bloggen over 'Hamstertje' of 'Hangwang').

In de City maken we onze drie uur makkelijk vol, maar zijn daarna wel kapot.


Volgende keer: Nhip Cau, de gehandicapten en hun 'craftwork'.

De projecten 1: the City Orphanage

Al 7 weken weken woon ik in Can Tho, het voelt meer en meer als een thuis; ik zeg het elke week weer, dat ik me hier nog thuizer voel. Maar waar ik het vooral aan merk is de projecten. Ik heb er m'n draai gevonden; de kinderen in de weeshuizen kennen mij, en ik ken hen. Ik weet waar het Engels van de blinden, gehandicapten, kinderen en 'straatvrienden' van Rieta (die inmiddels weer naar huis is) vandaan komt, want ik spreek een woordje Vietnamees. Ik wil het dus (iets uitgebreider) met jullie delen!
Vandaag aflevering 1, het staatsweeshuis van Can Tho, 'the City Orphanage'.
Dit weeshuis

Stukjes dagboek uit Ghana

Kippen
"Ik zit nu in de laatste zon van de dag, het is 10 voor 6 en het ruikt naar een franse zomeravond en DEET-spray. Een man in het guest house in Kintampo, waar ik nu ben, kwam net langs om te vertellen dat ze een kip gaan doodschieten. 'Just one' zei hij 'because the others will get scared and run away.' Hij kwam het me vertellen zodat ik niet bang zou zijn en me af zou vragen waarom er geschoten werd. Zijn zoon komt aangelopen met een groot geweer.
[...]
Jafani is niet gewend veel te eten, en vooral niet vaak. We zijn vanochtend om 4 uur vertrokken in Accra en om een uur of 10 kreeg ik m'n eerste eten. Gelukkig had ik in Casablanca al genoeg honger geleden (hoofdpijn!), het went. (Probeer maar eens 6 uur lang niks te eten nadat je opstaat! Het laatste dat we de dag ervoor gegeten hadden was om een uur of 6.)
[....]
Het is nu een kwartier later en ik heb nog geen schot gehoord; het gaat hier op z'n Ghanees"

Emmanuel Achampong
"Gisteravond zaten Jafani, ik, twee Duitse vrouwen, de arts van de stad en Emmanuel Achampong aan een plastic tafel in de tuin van ons guest house. Het was donker, iemand had een fles wijn geregeld, maar het guest house had geen opener. Vooral Emmanuel trekt zich het aan, en komt even later met een pak wijn tevoorschijn. Het is een grote, gespierde man met een enorme glimlach op zijn gezicht en desondanks een gangsterchtige uitstraling. Het is vaak moeilijk uit te maken of hij meent wat hij zegt, en meestal doe je er beter aan hem niet te snel te geloven.
Op de achtergrond, ergens op de hoek van de straat, buiten onze enclave van rust, hoor ik gezang, getrommel en gejuich en vraag aan niemand in het bijzonder waar het vandaan komt. Emmanuel antwoordt dat het kerkgangers zijn. Uit een andere richting komt een vergelijkbaar feestrumoer, en ik vraag wat dat dan is. 'Een andere kerk, dat zijn de Anglicanen, en zij de katholieken. Giechelend (hij giechelt veel, om z'n eigen grapjes en die van Jafani) voegt hij er aan toe dat God zich weinig aan zal trekken van al die godvererende over de hele wereld, iedereen die maar voordurend z'n aandacht trekt. Hij zegt nog iets over de saaie paus, ik weet niet meer wat. Maar hier maken ze er tenminste een feestje van, vindt hij.De volgende dag vraag ik Jafani wie die Emmanuel nou was. Hij is de priester die de Duitste vrouwen rondleidt. "

De kip
Een van de eerste plekken waar Jafani langs wil is het dorp van zijn moeder: Paga. Hij is er geboren en heeft er tot zijn 8e gewoond.We komen net van het ziekenhuis en verwar de auto naast die van Jafani staat met de zijne. Ik loop naar de linkerkant van zijn auto en Jafani neemt de gelegenheid met beide armen aan: hij staat erop dat ik rijd. Als we Paga binnenkomen is een er een voetbelwedstrijd tussen twee basisscholen aan de gang, het hele dorp is uitgelopen. We rijden er aan voorbij en nemen een zandweggetje richting de compound van Jafani's moeder.
Het is niet eenvoudig alle stompjes van net geoogste maisvelden te ontwijken (deze wegen zijn niet voor auto's bedoeld). Als ik onder een baobabboom parkeer -de kippen hupsen lui aan de kant-, komen er een paar verlegen maar nieuwsgierige kinderen uit de compound tevoorschijn. Ze volgen ons naar binnen. Onder een rieten dak op houten palen zit de oudste man die ooit gezien heb (Niemand in de wijde omgeving heeft hem gekend als zelfs maar 20-jarige. Hij moet een jaar of 110 zijn.) Als we verder naar binnen lopen staren een paar kinderen mij in opperste verbazing aan, de jongste barst in huilen uit en wordt door haar zus weggedragen.
Jafani's moeder is een oude vrouw met een uitstraling die je wel moet respecteren. Net als die van haar man, Jafani's stiefvader (zie foto's, met de jampotglazen en de versleten gele polo). De compound vorm de omheining van een 'veld' voor het vee. Er staat 1 koe me glazig aan te kijken, de anderen lopen door de omliggende velden. Alleen 's nachts worden ze opgesloten, omdat ze dan gestolen kunnen worden. Het valt op dat in het dorp de middelste generatie ontbreekt, er zijn alleen kinderen en bejaarden. Een van Jafani's zussen is de enige van rond de 30, maar zij woont hier niet permanent.
Ik kan -buiten mijn schaarse Kasem, waar zeer enthausiast op gereagerd wordt- met niemand praten, behalve Jafani. Er moet veel besproken worden en ik gebruik m'n tijd om wat meer van de fonologie van het Kasem te weten te komen.. Ze hebben het soms over mij, zie ik aan de blikken. Af en toe vertaalt Jafani wat, of vertelt hij iets over het leven in de compound of wat met het geld van de sponsorloop gedaan is. Bijvoorbeeld het aluminium dak van een van de huisjes: een van de weinigen die in het regenseizoen overeind is gebleven.
Als ik in m'n eentje een rondje door de compound maak, ontdek ik dat de meeste kinderen toch een paar woordjes Engels kennen. Ze willen me alles laten zien: de peperplantages, de mangoboom, vreemde distelachtige vruchten, kippen, geiten, koeien schapen, alles moet op de foto.
Als ik terug naar de auto loop vraagt het brutaalste jongetje om het flesje water dat ik zojuist heb leeggedronken, om water in mee naar school te kunnen nemen. Er liggen er nog meer in de auto en ik deel ze uit. 't zijn er niet genoeg en ik neem me voor ze voortaan op te sparen. Jafani komt ook uit de compound tevoorschijn met zijn stiefvader die ons nog even tegenhoudt en een van de grootste rondscharrelende kippen bij haar poten grijpt. Ze is voor mij. Als dank voor de giften uit Holland. Ik weet mij weinig raad met deze kip, maar neem 'm natuurlijk dankbaar aan(Dinle! Dinle!). De poten worden met een touwtje aan elkaar gebonden en ik wordt geacht het beest op haar kop aan mijn hand te laten bungelen. Ik heb de neiging de kip weer vrij te laten, maar Jafani vind t een belachelijk idee en zegt dat Agathe (mijn gastvrouw) wel weet wat ze ermee aan moet.

Meer kippen en een geit
Op onze tweede toch naar Paga en wandeling door Gia (het dorp waar Jafani vanaf z'n 8e woonde) krijg ik verder aangeboden:
- nog twee kippen
- 3 handen vol eieren
- een emmer vol tomaten
- een geit
Alleen het laatste heeft Jafani voor mij weten af te slaan. Ik heb de kippen, de eieren en de tomaten natuurlijk opgegeten in gedachte van iedereen die aan de sponsorloop heeft bijgedragen. Namens Paga en Gia: bedankt!

3000 jaar ontwikkeling in 2 generaties
Tijdens ons tweede bezoekje aan Paga, zei Jafani dat hij normaal nooit zo lang bij z'n moeder blijft hangen, omdat er weinig te zegen valt. De verhalen van zijn leven in de grote steden en Europa zal zij nooit begrijpen. Hij vertelde dat hij soms 'sprookjes' vertelt, voor de kinderen, zoals hij vroeger altijd deed (hij is altijd al een goede verteller geweest). Ik vraag hem of het vreemd is dat zijn moeder niets van zijn leven begrijpt. 'Ja', knikt hij en voegt geen grapje toe.